تقاضا و نوع خاصى از پارچه را به ارزش 2 / 1 17 دلار مىدادند « 1 » . ارزيابى وابستگى تجارت ابريشم و پارچه در بازارهاى حوضه مديترانه اهميتى خاص داشت . قيمت لندن براى هر پوند ابريشم در اوايل سده هيجدهم بين 20 تا 30 شيلينگ در نوسان بود و آن هم درنتيجه افزايش تقاضا براى آن بر اثر دشمنىهاى موجود بين اروپائيان بود كه كشتىرانى مديترانه را ناامن ساخته بود . اين ابريشم در حلب بين 12 تا 14 شيلينگ ارزش داشت . ساير صادرات ايران در مقايسه با ابريشم كم‌اهميت بود . پشم كرمان كه بهترين نوع آن پشم گوسفند آن سامان بود و از مشهد هم اندكى بدست مىآمد بوسيله كمپانيهاى اروپائى صادر مىشد و به كشورهاى حوضه مديترانه هم مىرفت . تاورنيه گزارش جالب نظرى از تجارب خود در سال 1654 م . درباره پشم ايران ارائه داده است . كمپانى هند شرقى انگليس از عمال ايرانى خود در سال 1659 م . خواستار پشم ايرانى شد و در عرض يك دهه سالانه از 10 تا 12000 تن از آن خريدارى كرد . در دهه 1670 م . سالانه حدود 150 بار پشم صادر مىشد كه « خوب تميز و حلاجى شده بود و سياه نبود و پوندى 6 تا 8 پنى بود » ولى پشم سرخرنگ ترجيح داده مىشد . قيمت آن در لندن در سالهاى 77 - 1669 م . از 2 شيلينگ ، و 3 پنى تا 6 شيلينگ ، 3 پنى در نوسان بود . 392 بار پشم ، در سال 1693 م . صادر شد و 254 بار در سال 1697 م . و 238 بار در سال 1698 م . با قيمت متغير بين 5 شيلينگ و 7 پنى براى بهترين آن و 3 شيلينگ و 5 پنى و نيز 2 شيلينگ و 9 پنى براى متوسط آن صادر گرديد . عمال انگليس در آغاز فتنه افاغنه 18000 من پشم ايران را صادر كردند . هلنديها هم ميزان قابل‌ملاحظه‌اى پشم صادر مىكردند كه بيشتر براى توليد كلاه و دكمه به كار مىرفت . از نكات قابل توجه اينكه توليد پشم در ايران باعث ايجاد صنعت نساجى محلى شد كه در دهه 1670 م . بوجود آمد و موجب گرديد كه تأمين نيازهاى كمپانيهاى اروپائى كاهش يابد . در اواسط دهه 1680 م . ديگر شكى باقى نماند كه علت اصلى كاهش آن « افزايش سالانه بافندگان است كه در كرمان از راه بافندگى و مصرف اين كالا ارتزاق مىكردند « 2 » » . منسوجات و قالى از اهم توليدات صنعتى ايران برشمرده مىشد ولى بر خلاف امروز كه از شهرت زيادى برخوردارند ، در قرن هفدهم چندان شهرتى نداشتند ، چون امروزه شيوه‌هاى هنرى توليد آن تغيير و تحول يافته است . مثلا سياحان سده هفدهم چندان اقبالى به نقاشى ايران نشان نداده‌اند و نسخه‌هاى خطى را نيز به دليل كيفيت زيبائىشناختى آن جمع‌آورى نمىكردند ، بلكه

--> ( 1 ) - يك دلار 3 تا 5 شيلينگ و يك رطل معادل با 4 پوند و 12 اونس بود . ( 2 ) - I . D . 92 / 36 / G ، 23 فوريه 5 - 1684 م .